Ετικέτες

, ,

Του Δημητρίου Σαλαμάγκα

Κάτι από τις «Κωμικές Επιτηδευόμενες» του Μολιέρου, μας θυμίζει μια προσπάθεια επιτηδευμένης κομψοέπειας των γκαρσονιών μερικών καφενείων επί Τουρκοκρατίας, στη στεντόρεια εκφώνηση των παραγγελιών τους.

Όπως ξέρουμε από την ιστορία, στις αρχές του ΧΥΙΙ αιώνα, μερικές Παρισινές, για να αντιδράσουν στην απαθλίωση των ηθών που επακολούθησε τους θρησκευτικούς πολέμους, συγκεντρώθηκαν σε σαλόνια, όπου προσπάθησαν να επιβάλλουν τους πιο εκλεπτυσμένους και παλαιότερους τρόπους συμπεριφοράς· μέσα όμως στην υπερβολή τους, βάλθηκαν να μιλούν και μια γλωσσά, που θέλησαν να την κάνουν τελείως διαφορετική από την κοινή λαλουμένη, που όμως, από την αρχική της παραδοξότητα, έπεσε τελικά στο γελοίο: Η πολυθρόνα π. χ. έγινε γι’ αυτές άνεση της συνομιλίας. Το καθίστε, ικανοποιήστε τον πόθο της καρέκλας να σας αγκαλιάσει. Οι παρειές έγιναν θρόνοι της αιδούς, τα ζάρια, κυλιόμενα μαντεία του πεπρωμένου, η βεντάγια, ζέφυρος και τα παρόμοια.

*

Έτσι και μερικά μουσοτραφή γκαρσόνια (η λέξη δε μου αρέσει, μα έχει πια καθιερωθεί) καφενείων, κάποιο διάστημα (πρώτα χρόνια του αιώνα μας), αγνοώ από ποια αιτία ή παρακίνηση, μια τράπουλα (trapola ιταλικά σημαίνει παγίδα, δόλο, απάτη) που ζητούσαν πελάτες για να περάσουν την ώρα τους παίζοντας κοντσίνα, μπάτσικα ή τριόμφο, τη φώναζαν προς το μπάγκο του καφενείου, μια διασκέδασ(η)!.. Το βορβορίζοντα ναργιλιέ που ζητούσε κάποιος θεριακλής, ένα γοργολίδιον!

Για ν’ ανάβουν τότε τα τσιγάρα οι πελάτες, είχαν ένα μικρό τενεκεδένιο δοχείο με στάχτη, απάνω στην οποία απόθεναν αναμμένα κάρβουνα άπω τον καραμπαμπά. Αυτό λοιπόν το σύνεργο το γκαρσόνι το διαλαλούσε στο διάστημα έναν πυροδότη!

*

Κατά τον ίδιο τρόπο – αργότερα – το λουκούμι έγινε τερψιλαρύγγιο(1), κι η βανίλια υποβρύχιο. Το ρακάκι, (μια πενταρίτσα τόνα!) το είπαν εμπορικό (κατ’ αντίθεση προς το κανονικό της δεκάρας) και τα οινοπνευματοποιεία φάμπρικες.

*

Δε μπορεί όμως να πει κανένας ότι τον καιρό εκείνο τα γκαρσόνια δεν είχαν, αντίθετα προς τις κωμικές επιτηδευόμενες ευτράπελη διάθεση (αν έτσι μπορούμε να αποδώσουμε την έννοια του ξενικού χιούμορ). Και να σκεφτείς ότι τότε, δεν έπαιρναν και φιλοτιμία (όπως λυγάν τότε αυτό πού λέμε σήμερα πουρμπουάρ, φιλοδώρημα). Τα γκαρσόνια τότε τα φώναζαν απλώς παιδιά. Και δεν ήταν τόσο βλοσυρά όσο είναι σήμερα.

 

(1).Το λουκούμι αραβικά, λέγεται ραχάτ –ούλ- αλκούμ που σημαίνει η τέρψη του λάρυγγα.

 

Αναδημοσίευση από το περιοδικό «Ηπειρωτική Εστία», τεύχος 14, Ιούνιος 1953

Advertisements