Ετικέτες

Της Παναγούλας Μπακόλα*

Η οδός Βηλαρά, πρώην Φιλελλήνων, είναι μια από τις κεντρικές οδικές αρτηρίες της πόλης των Ιωαννίνων. Αφιερωμένη στον πατριώτη Γιάννη Βηλαρά τον πρόδρομο και εκφραστή της δημοτικής γλώσσας στη χώρα μας. Αν την περπατήσει κανείς από το τέρμα, δεν τον ελκύει καμιά στροφή, μήτε διασταύρωση δρόμων, συνεχίζει τη διασκεδαστική πορεία και φθάνει στο κέντρο της πόλης.

Οι κάτοικοι του δρόμου αυτού, άλλοτε, όλοι σχεδόν Γιαννιώτες στην καταγωγή. Χαρακτηριστικό γνώρισμα της οδού Φιλελλήνων, σπίτια χαμηλά μονόροφα ή διόροφα, όλα μονοκατοικίες, πολλά πετρόχτιστα κι άλλα πλινθόκτιστα, με μεγάλους κήπους, γεμάτους οπωροφόρα δέντρα, με καρπούς που έτρεφαν τους νοικοκυραίους και τους περαστικούς.

Κάπου-κάπου δεξιά και αριστερά της οδού, κοντά στα χαμηλά νοικοκυρόσπιτα, υψώνονταν και αρχοντόσπιτα που έμεναν παλιές αρχοντικές οικογένειες. Αυτοί ήταν οι τιμαριούχοι, γαιοκτήμονες, τοκιστές φεουδάρχες με μεγάλη οικονομική επιφάνεια. Ζούσαν άνετα σε μεγάλα σπίτια, μονοκατοικίες, με πολλά δωμάτια, οντάδες, μεσονταράδες, και σαλόνια, παραδουλεύτρες, παραμάνες και άλλο υπηρετικό προσωπικό. Αυτά τα σπίτια άφησαν ζωντανές εικόνες στη μνήμη μας. Αυτά στόλιζαν τους μαχαλάδες στα παλιά Γιάννινα.

Το αρχοντικό του γιατρού Γεωργίου Φάντη, αποτελούσε κάτι το ξεχωριστό. Περήφανο κτίριο μέσα σε περιποιημένη ευρύχωρη αυλή, ντυμένη με διάφορα εποχιακά αρωματικά άνθη, προστατευμένο με κεντητή σιδερένια αυλόπορτα, βαριά και απαραβίαστη. Στηριζόταν σε δύο καλλιτεχνικούς σκαλιστούς πέτρινους κίονες, οι οποίοι έφεραν στο επάνω μέρος κιονόκρανα κορινθιακού μοτίβου. Χωρίς να το θέλεις σε προκαλούσαν για απόλαυση. Η αρχιτεκτονική του σπιτιού, η ομορφιά της εισόδου, το ευχάριστο και τερπνό των λουλουδιών. Όλα είχαν ενδιαφέρον. Το πυξάρι βαθυπράσινο με ωραίους σχηματισμούς έδινε ιδιαίτερη χάρη κι ομορφιά στον ανθόκηπο. Δεν έφτανε αυτό, στα μέσα της αυλής του γιατρού Φάντη υψώνονταν εκατέρωθεν δυο τεράστια βαθυπράσινα πυκνά έλατα, θαλερά και ευπαρουσίαστα. Στην κορυφή τους φιλοξενούσαν κάθε άνοιξη και καλοκαίρι τα λελέκια. Κανένας δεν τα πείραζε γιατί οι κορυφές των δέντρων έφταναν ψηλότερα από τις καπνοδόχους των σπιτιών. Τα ωραία αυτά μακρυπόδαρα πουλιά ήταν συντροφιά από τις 25 Μαρτίου μέχρι τέλους Αυγούστου. Κάθε φορά που χαίρονταν χτυπούσαν σαν κρόταλα την μακριά τσιμπίδα τους και σκορπούσαν τους ήχους στη γειτονιά μας. Μας έκαναν να χαιρόμαστε, να γελούμε από καρδιάς. Το εσωτερικό του σπιτιού του Φάντη μας επιφυλάσσει εκπλήξεις. Από τον πλατύ και μακρύ διάδρομο της αυλής αντίκρυζες επιβλητικό κτίριο παλιάς αρχιτεκτονικής, Ανατολίτικης προέλευσης. Η μεγάλη υψηλή εξώθυρα σε έφερνε σε ένα μεγάλο στενόμακρο χαγιάτι στρωμένο με μονοκόμματες μαύρες πλάκες, γρανιτόπετρες. Γύρω-γύρω φιλόξενοι καναπέδες και καθίσματα υποδέχονταν κάθε επισκέπτη. Κάθονταν αναπαυτικά όσοι έρχονταν για ιατρική εξέταση. Δίπλα το εξεταστήριο όπου έκανε την εξέταση. Εμείς παιδιά, όταν αρρωσταίναμε, μας έπαιρνε η μάνα από το χέρι και μας πήγαινε να μας εξετάσει ο γιατρός. Άνετα αντιμετωπίζαμε την παρουσία του γιατρού. Δεν μεταχειρίζονταν ακουστικά σχεδόν ποτέ ο πεπειραμένος γιατρός. Έβαζε το αυτί σαν ακροαστικό μέσο πάνω στη γυμνή πλάτη, χτυπούσε με το δάχτυλο του σεσημασμένα μέρη του κορμιού, κι ο ήχος τον κατετόπιζε κι εντόπιζε εύστοχα την πάθηση. Έτσι απλά, έδινε τα κατάλληλα φάρμακα για θεραπεία. Όλη η γειτονιά, όλα τα Γιάννινα προτιμούσαν το γιατρό Φάντη γιατί ήταν πετυχημένος επιστήμονας αλλά και καλοπροαίρετος άνθρωπος. Βοηθούσε τους φτωχούς, τους εξέταζε δωρεάν, τους έδινε φάρμακα.

Το εσωτερικό του σπιτιού κατάλληλα διακοσμημένο με μεγάλα ευάερα παράθυρα. Από το πρωί ως το βράδυ φως, ήλιος και αέρας στα δωμάτια. Κάθε δωμάτιο, πάτωμα με πλατειές γερές σανίδες. Κάθε οροφή με ταβάνι μπαχλαντί με χρωματιστή μπορντούρα γύρω-γύρω και λάμπα κρεμαστή στη μέση φιρφιρένια. και περήφανη. Δωμάτια με τζάκι και μπάσια με κεντητά στρωσίδια, χαλιά κάτω, κρεβάτια με σουμιέδες, μαγκάλια μπρούτζινα, ομπρελοθήκες και όλο το απαραίτητο σπιτοσυγύριο παρείχε άνεση και ομορφιά.

Στο ισόγειο οι βοηθητικοί χώροι. Αποθήκη για τρόφιμα, για ποτά, για λάδι. Κελάρια για κάρβουνα, για ξύλα και καύσιμες ύλες. Καταπαχτές για συντήρηση τροφίμων με εξαεριστήρες και φυσικά ψυγεία, όπου είχαν την κατάλληλη θερμοκρασία. Όλα μα όλα ήταν αρμονικά διευθετημένα στο αρχοντικό αυτό. Στο πρόσφατο πέρασμα της τελευταίας εικοσαετίας, το σπίτι του Φάντη το ωραίο, εξαφανίστηκε, χωρίς να το καταλάβουμε. Τώρα είμαστε μπροστά σε μια άχαρη ψυχρή πολυκατοικία. Ο ένας στον άλλον δεν λέγει καλημέρα. Εμείς που περνούμε, γέρνουμε το κεφάλι κάτω, κοιτάμε το μαύρο κατάστρωμα και αναπολούμε την ωραία παλιά εποχή.

*Αναδημοσίευση από το βιβλίο της «Παλαιά Γιάννινα»

 

 

 

Advertisements