Ετικέτες

, ,

Η Καλούτσιανη είναι μια από τις παλιότερες συνοικίες της εκτός του Κάστρου πόλης των Ιωαννίνων. Σ’ αυτή τη περιοχή πρωτοεγκαταστάθηκαν οι Οθωμανοί όταν ήρθαν και κατέλαβαν οριστικά τα Γιάννινα το 1430.
Εκείνη την εποχή (τον 15ο αιώνα) υπολογίζεται ότι κατασκευάστηκε και το τζαμί της περιοχής, δίπλα στη παλιά βρύση με το τρεχούμενο δροσερό νερό της.

Στην αρχή το τέμενος λειτούργησε ως «μετζίτ» (μικρός θρησκευτικός οίκος, δίχως μιναρέ).
Αργότερα όμως, στα μέσα του 18ου αιώνα, ανακαινίσθηκε ριζικά από τον πρώην βαλή των Ιωαννίνων, Χατζή Αχμέτ και μετατράπηκε σε τζαμί.
Λίγα χρόνια αργότερα κατασκευάστηκε ή επιδιορθώθηκε και η βρύση του τζαμιού από τον γιο του Χατζή Αχμέτ, τον Μεχμέτ, τον επονομαζόμενο και «Καλό Πσά». Από τότε η βρύση πήρε το όνομα του και λεγόταν «Καλού Τσεσμέ» (βρύση του Καλού).

Φωτογραφία του τζαμιού της Καλούτσιανης από το βιβλίο του Α. Παπασταύρου «Ιωαννίνων Εγκώμιον».

Η παλιά ονομασία του τζαμιού ήταν «Κανλή Τσεσμέ» (πηγή ή βρύση αίματος) εξαιτίας της σφαγής που έγινε στην περιοχή, όταν καταπνίγηκε το κίνημα του Διονύσου Φιλοσόφου.
Το 1611 ο Διονύσιος, πρώην επίσκοπος Λαρίσης εισέβαλε στα Γιάννινα οδηγώντας μια ομάδα αγροτών, οι οποίοι και επιτέθηκαν στους Τούρκους. Οι επιθέσεις του όχλου έγιναν κυρίως στην περιοχή της Καλούτσιανης, εκεί όπου ζούσαν και οι πιο πολλοί Τούρκοι.
Το Σεράι του Οσμάν Πασά, γαμπρού του τότε Βαλή της πόλης μας Ασλάν Πασά, τον οποίο και το 1612 διαδέχτηκε, ήταν δίπλα στο «μετζίτ» και έγινε στόχος των επαναστατών. Ο ίδιος και η γυναίκα του κατάφεραν να ξεφύγουν τη τελευταία στιγμή, πηδώντας όπως λέγεται από το παράθυρο.
Το σαράι του όπως ήταν αναμενόμενο παραδόθηκε στις φλόγες και καταστράφηκε.
Σύντομα όμως οι αρχικά αιφνιδιασμένοι Τούρκοι ανασυντάχτηκαν και με την βοήθεια και κάποιων συντηρητικών Χριστιανών που αντιτίθονταν στον Διονύσιο, επιτέθηκαν στους στασιαστές και γρήγορα τους έτρεψαν σε φυγή.
Περίπου 200 οπαδοί του Διονυσίου, σύμφωνα με τα όσα γράφει ο Δημήτρης Σαλαμάγκας, προσπάθησαν να κρυφτούν στις καλαμιές της περιοχής.
Εντοπίστηκαν όμως από τους Οθωμανούς και σφάχτηκαν ανηλεώς.
Το αίμα τους λέγεται ότι έτρεχε σαν το νερό της βρύσης.
Και οι Οθωμανοί για να θυμίζουν στους Χριστιανούς την τύχη της ανταρσίας τους ονόμασαν την περιοχή και το τζαμί, ως Κανλή Τσεσμέ.

 
Μετά την απελευθέρωση των Ιωαννίνων η ιδιοκτησία του τζαμιού αρχικά πέρασε στην Εθνική τράπεζα. Σύντομα όμως βρέθηκε στα χέρια ιδιωτών οι οποίοι για πολλά χρόνια είχαν την αποκλειστική εκμετάλλευση του.
Μόλις πρόσφατα το Ελληνικό κράτος κατάφερε τελικά και απαλλοτρίωσε τον χώρο.

Σημαντικές αλλαγές σ’ αυτόν το τελευταίο αιώνα, είχαμε και στη χρήση του τζαμιού. Από θρησκευτικός χώρος που ήταν (στις αρχές του 20ου αιώνα) των Μουσουλμάνων της πόλης μας, μετατράπηκε σε εργαστήριο ζαχαροπλαστικής τον καιρό του Ελληνοιταλικού πολέμου και στη κατοχή σε αποθήκες ιματισμού και χώρος πλυντηρίων.
Αργότερα, μετά την λήξη του 2ου παγκοσμίου πολέμου στο χώρο του Τζαμιού άνοιξαν μαγαζιά και μια μικρή αγορά ξεφύτρωσε στη περιοχή.

Το Τζαμί «Κανλή Τσεσμέ» διατηρείται σήμερα σε σχετικά καλή κατάσταση αν και ένα τμήμα του μιναρέ του έχει πλέον καταστραφεί, πιθανότατα από τους βομβαρδισμούς των Ιταλών το φθινόπωρο του 1940.
Τον τελευταίο καιρό γίνονται εργασίες συντήρησης και ανάδειξης του σπουδαίου αυτού μουσουλμανικού μνημείου της πόλης μας.

Advertisements