Ετικέτες

,

Του Δημητρίου Σαλαμάγκα*

Ο Αθαν. Χ. Παπαχαρίσης, σε ανατύπωση εργασίας του, δημοσιευμένης στον  «Πλάτωνα» 1951, γράφει τα έξης, σχετικά με την ορθή ονομασία της πόλης μας.

«Ο τύπος Γιάννινα, χρησιμοποιείται εις την Ήπειρον και όπως βλέπω πρόχειρος εις τας «Εκλογάς» του Ν. Πολίτου, συναντάται και εις δημοτικά τραγούδια.
«Όλαις την Άρτα πέρασαν στα Γιάννινα τις πάνε» (Ν, ΙΙολ. Έκλ. 7, 2). «Δεν ειν’ άδω τα Γιάννινα» (2νθ. άν. 65, 16),
»Εις τας ιδίας όμως «Εκλογάς», ευρίσκεται κι’ ο άλλος τύπος, Γιάννενα.
«Τ’ ακούσατε τι γίνηκε στα Γιάννενα στη λίμνη» (ενθ. ανωτ. 6, 1). «Σε κλαιν τα Γιάννενα, κλαίνε την ομορφιά σου» (ενθ. ανωτ. 6, 34). «Και στα καημένα Γιάννενα μαύρο, παχύ σκοτάδι» (ενθ. ανωτ. 19, 2). «Η μάννα μου απ’ τα Γιάννενα» (ενθ. ανωτ. 87, 33).
»Αλλά κοντά εις την ονομαστικήν και αιτιατικήν Γιάννινα, υπάρχει και η γενική Γιαννίνου (στον κάμπο του Γιαννίνου) όπως και του Σαλώνου από το Σάλωνα και του Γρεβενού από τα Γρεβενά (εσείς βουνά του Γρεβενού και πεύκα του Μετσόβου). Αυτή δε ακριβώς η γενική του Γιαννίνου, υποδεικνύει ότι, ο γνήσιος τύπος, είναι Γιάννινα και ουχί Γιάννενα».

Πληροφορώ με την ευκαιρία τον κ. Παπαχαρίση, ότι εμείς οι παλαιότεροι Γιαννιώτες και οι προγονοί μας, ποτέ στην ομιλία μας δε λέγαμε Γιάννενα.
Οι Αλβανόφωνοι της Τσιαμουριάς και Βόρειας Ηπείρου, όπως κι οι Αρβανίτες, μεταχειρίζονται επίσης τον ορθό τύπο Γιάννινα:
«Γκά γιε τί; Γκά Γιαννίνα».  (Πουθε είσαι; από τα Γιάννινα), έλεγε ο αλβανόφωνος κάτοικος της πόλης μας.

«Γιάννινα ζέζα Γιαννίνα
Γιάνινα τε ράπι φάλε
Γιάννινο ε ζέζα Γιάννινο
Βιν μουζίκα ντούκε κιάρ».

(Γιάννινα μαύρα Γιάννινα Γιάννινα,
 στον πλάτανο προσκυνά
Γιά ώ! Γιάννινα και μαύρα Γιάννινα
έρχονται μουσικές κλαίοντας).
τραγουδούσε ο Αλβανόφωνος.

Στου Γιαννίν’, λέει ο καμπίσιος χωρικός της περιοχής της πόλης μας.
Το ανοιχτό εκείνο έψιλον της ξενότροπης προφοράς Γιάννενα, είναι εντελώς ξένο προς το διαλεκτικό τόνο της παλιάς γιαννιώτικης προφοράς και την ιδιάζουσα υφή της.
Ακόμα και τη γυναίκα του Γιάννη, ο παλιός γιαννιώτης, δεν τη λέει Γιάννενα άλλα Γιάννινα.
Αλλά και στη γενική, δε λέμε ποτέ Γιάννενων ή Γιαννένων, άλλα πάντοτε Γιαννίνων (ή, το ορθότερο Γιάννινων).

*Δημοσιεύτηκε στην «Ηπειρωτική Εστία» του 1952.

Advertisements